Olona sy Zavaboahary

Ampahany amin’ny fifampiankinan’ireo singa misy ao anatin’ny fiainan’ny zavaboahary no aseho manaraka eto : ny tany manome sakafo sy mamelona ny zava-maniry ; ny zava-maniry indray
avy eo mamerina manome sakafo sy mamelona ny tany sy ny olombelona. Mifamelona izany ny tany, ny zavaboahary ary ny olombelona. Raha oharina amin’ny olona ny tany dia sahala amin’ny reny mamahana sy mamelona ny zavamaniry izay zanany. Ny zava-maniry indray dia manana adidy roa sosona be izao : zanaka mamahana ny tany no sady lasa reny mamahana sy mamelona ny olombelona. Azo raisina ho sahala amin’ny zafikelin’ny tany izany ny olombelona.

Rehefa ny zafikelin’ny tany no mahatsapa ny SOA nomen’ny renibe tany ka mitodi-doha manome sakafo sy mamelona azy dia izay no atao hoe : manao VALIMBABENA. Sarin-teny hafa indray no raisina eto. Ny tany izay itoeranan’ny firenena no reniben’ny hery rehetra. Mahavita mitondra ny afo (volokano) ao anatin’ny kibony izy sady mitrotro ny ranomasina ao anatin’ny sinibeny. Ny kibon’ny tany koa no itoeran’ny harena izay manam-pahataperana sy tsy azo havaozina toy : ny rano, ny vatosoa, ny volamena, ny vy, ny fasimainty, ny solika, ny kobalta, ny nikely, sy ireo maro hafa tsy voatanisa voagadra ambanin’ny tany.

Izy ihany koa no mpitahiry ireo vatsimpiveloman’ny olona izay azo havaozina saingy manam-petra ihany toy : ny tsiron’ny tany, ny ranomamy, ny ranomasina, ny ala, ny zavamaniry, ny biby, ary ireo maro tsy tambo isaina. Raha jerena amin’ny ankapobeny dia i Madagasikara no « toerana ifampivelomana ».

Angovo sy Zavaboahary

Ny tontolo manodidina dia mandrafitra sy mamolavola ny «vatsy kolontsaina».  Tanjona ary vahaolana takian’izao vaninandro izao izay efa nampiasaina tany aloha ny « fitsinjovana ny vody andro merika ». Ahafahana miroso sy mametraka ny « rafi-pihariana mifamelona ». Harindra amin’ny zavaboahary sy ny ANGOVO azo havaozina ny fihariana sy ny fiainan’ny mpiarabelona.

Ny zava-doza dia miroborobo fatratra ny fihetsika tsy firarahiana ny zavaboahary. Manambara izany zavamisy izany ny hiran’i dRaoul ao
amin’ny Tarika Mahaleo manao hoe: « Tontolo iainana ».

Na dia anjakan’ireo fomba amam-panao mampidi-doza ireo aza ny fiainam-pirenena dia soa fa mbola misy OLONA manana eritreritra « mitsinjo ny vody andro merika ».  Sokajin’olona miasa saina sy mitondra vahaolana manandrify ny tsirairay satria miazakazaka fatratra ny fitombon’ny filàn’ny mponina andavanandro nefa ny asa fikajiana ny harena voajanahary mandeha miadana dia
miadana.

Tantara sy Kolontsaina

Taloha elabe dia tsy mba tànam-polo no nentin’ireo andian’olona mpiavy nandeha lakana, tonga teto Madagasikara fa samy nivimbina ireo «vatsy kolontsainy» izay lova avy any amin’ny tany niaviany avy izy ireo. Izany «vatsy kolontsaina» izany no kitapo nanovozan’izy ireo herim-panahy hampiasa an’ireo fomba amam-panao sy ireo hairaha ary haitao nentindrazany. Nahafahan’izy ireo niavo-tena sy nioitra teo ampamakivakiana ireo làlan-tsarotra nodiavina.

Niteraka olana anefa ny fisian’ny tonga taloha sy ireo tonga tafarasatria araka ny trangam-piainana mpahazo ny mpifindra monina dia nisy ny fifanjevona sy ny fifandonana teo amin’ny famaritana ny toerana hipetrahana sy hivelomana.

Nisy koa anefa ny fifandaminana sy fifanarahana. Rehefa nandalo fisedrana maro samihafa izy ireo dia samy nanorim-ponenana arak’izay toerana nosafidiany avy.

Tsy nandeha ho azy anefa ny fahafahana nanorim-ponenana fa mitaky fananana «vatsy kolontsaina» natanjaka. Nandova an’izany izy ireo ka afaka nisedra sy nihoatra ireo sakana maro samihafa teny am-pandehanana teny no sady afaka nandrafitra ireo fitsipi-piainana nahafahany nifandamina sy nifanaraka taty aoriana.

Teraka avy amin’ireo lalana nodiavina rehetra ireo ny fisian’ny atao hoe «faritra na toerana ifampivelomana». Io toerana io no vatsy namelona sy nampiombon’aina azy ireo arak’ilay ohabolana manao hoe «iray vatsy iray aina».

Ny «toerana ifampivelomana» nisy azy ireo dia namolavola ny «vatsy kolontsaina» nampiavaka azy isan-tokony avy. Io «vatsy kolontsainy» io koa no nandrafitra ny endriky ny faritra ifampivelomany. Heno sy hita izany eo amin’ny fomba fiteny, fomba fiasa, fomba amam-panao, fomba fandrindrana ny fiarahamonina, fomba fanamboaran-trano, fomba fanajariana ny toeram-ponenana sy ny toerampivelomana, sy ny maro tsy voatanisa.

Ireo rehetra ireo no natambatr’ilay Nosy ho «vatsy kolontsaina» iombonam-be ary vokatry ny tanin’i Madagasikara satria tsy misy ary «tsy maniry» afatsy eto.

Mampiavaka antsika eran-tany izany, ary ireo «vatsy kolontsaina» ireo dia toy ny fanirin’ny hazo, maro rantsana misampan-tsampana fa ny fototra iray ihany ka nivoitra ho : KOLONTSAINA MALAGASY.

FOKONOLONA : TSANGAMBATO VELONA

Ny Fokonolona dia tsy voafafan’ny taona ary afaka misedra hatrany hatrany ireo lalan-tsarotra nodiaviny teo am-pamakivakiana ny tantaran’i Madagasikara. Tsy maty vonoina izy hatramin’izay ka hatramin’izao.

Ny Fokonolona no tsangambato velona azo hanaovana asa fandalinana sy fikarohana hitadiavam-bahaolana ho entina hanarenana sy hanorenana an’i Madagasikara.

Kolontsaina izy io sady rafitra : kolontsaina iorenan’ny firenena Malagasy sady rafitra fifampitondràna efa nisy any amin’ny fototra hatramin’izay.

Efa hatrany amin’ny fahagolan-tany no niainan’ny Malagasy ny atao hoe Fokonolona. Mitambatra ho Fokonolona ny olona raha vao voatohina ny fiombonan’aina amin’ny maha « mpiray vatsy sy mpiray aina » eo amin’ny fiarahamonina azy.

Ohatra, ny fifanotronana rehefa misy fahafatesana, ny fifampifehezana ao anatin’ny DINA hiarovana ny aina sy ny fananana.

Ao anatin’ilay atao hoe « vahoaka » izay ifangaroan’ireo sokajin’olona isankarazany dia ireo « olona miraharaha » no mandray ny andraikitra sy tompon’andraikitra hanazava ny sain’ireo tsy mahalala fa mpanara-drenirano.

Izy ireo no handresy lahatra ny toe-tsaina miraviravy tànana, kivy sy mionona, ory hava-manana, samy maka ho azy izay manjaka ao amin’ny « mpiaramonina ».

Hifampitsinjo sy hifanohatohan-tsy ho lavo ary hifanampy ny rehetra noho ny ezaka ataon’izy ireo. Hampitambatra ny olona efa zatra « mpiaramonina » fotsiny teo aloha ho tonga « mpiarabelona ».

Tsy mora anefa ny lalana hodiavina hahavitana izany. Ilay fitsipi-pandaminana fehezin’ny teny ieràna fampiasan’ny Ntaolo Malagasy ihany no arahana eto. Miainga avy amin’ny « soa iombonana », mitohy amin’ny « raharaha ikambanana » sy ny « entan-jaraina mora zaka » ary « izay tsy mahay sobika mahay fatram-bary ». Ho tanteraka noho izany ny fitsanganan’ny Fokonolona vokatry ny fitambaran’ny mpiarabelona.

Isaky ny faritra eto Madagasikara dia samy manana ny endrika mampiavaka azy ny Fokonolona. Ny hitambarany sy ny hiraisany dia ny fananany faritra ifampivelomana sy rafitra ifampitondrana mandala ny teny ieràna ary indrindra indrindra ny fahatsapana fa « ny iray vatsy dia iray aina ».

Amin’izao vanim-potoana sarotra diavin’i Madagasikara izao dia tsara asongadina atao « soa fianatra » ireto fahombiazanavitan’ny Fokonolona manaraka ireto :

■Eo amin’ny sehatry ny fikajiana sy fitantanana ny harena voajanahary dia efa in-dimy no norombahin’ny Fokonolona Malagasy ny amboara atao hoe « Equator prise ».

Tamin’ny taona 2006 dia ny Fokonolona tao Andavadoaka (Atsimo-Andrefana) no nahazo azy ; ny taona 2010 dia ny tao Ididy Ambatondrazaka (Alaotra-Mangoro) ; ny taona 2012 dia tao Anjà Ambalavao (Matsiatra Ambony) ; ny taona 2014 dia ny tao Maroantsetra ary ny taona 2015 dia tao Miandrivazo (Menabe). Ny PNUD/GEF/SGP no mampanao an’io fifaninanana iraisam-pirenena io ;

■Eo amin’ny sehatry ny fandriampahalemana indray dia nisy ny fijoroan’ny « Dinan’ny Manirisoa » natsangan’ny Fokonolona ao Bemahazemina (Amoron’ny Mania). Toy izany koa ny Fokonolona any amin’ny faritra Atsimo Andrefana nanangana ny « Dina be ».

Eo amin’ny sehatra fanatsarana ny tontolo manodidina sy toerana fialam-bolin’ny mponina ankehitriny sy ny taranaka ho avy dia tsara atao « soa fianatra » ihany koa ny kianjamaitson’Anjomakely izay vokatry ny « raharaha ikambanana » nataon’ny Fokonolona ao amin’ny kaominina ambanivohitra Ivato. Santionany ihany ireo.

Loading...